Chương 13. Hỉ (1)

Ngày hôm ấy, khi hoàng hôn buông xuống, tại quan tự huyện An Lục, bên trong chính đường huyện ngục, Huyện thừa An Lục cuối cùng cũng kết thúc một ngày bận rộn công vụ. Ông ngẩng đầu ra khỏi đống thẻ tre chất cao như núi, đang vặn người đấm bóp vùng cổ nhức mỏi của mình thì ông nghe thấy tiểu lại ngoài cửa báo rằng Ngục duyện Hỉ đã trở về.

“Về nhanh như vậy sao?”

Huyện thừa lộ rõ vẻ vui mừng, vội vàng chỉnh đốn y quan, định bụng đích thân ra cửa nghênh đón.

Theo chế độ nước Tần, huyện lấy Huyện lệnh làm trưởng quan, quản lý mọi chuyện ở huyện, đeo ấn đồng dải thụ đen, hưởng bổng lộc sáu trăm thạch. Huyện thừa là thứ quan, quản lý tại Huyện ngục, đeo ấn đồng dải thụ vàng, hưởng bổng lộc bốn trăm thạch.

Chức trách của Huyện thừa là phò tá Huyện lệnh quản lý chính vụ, tương đương với Phó huyện trưởng kiêm Chánh án tòa án ở hiện đại. Còn Ngục duyện chỉ là thuộc cấp dưới quyền Huyện thừa, quản lý chuyện tố tụng hình ngục, tựa như Chánh án phân đường. Với tư cách là cấp trên, thực ra Huyện thừa không cần thiết phải đích thân ra đón Hỉ.

Nhưng Huyện thừa An Lục lại biết rất rõ, vị Hỉ này không phải cấp dưới tầm thường. Người này đã làm văn thư, lệnh lại tại huyện An Lục nhiều năm, nổi danh là người can trường, thạo việc. Sau đó ông được điều động đến huyện Yên lân cận giữ chức Ngục duyện, phụ trách giải đáp và thi hành luật pháp, tiếng tăm chấp pháp công minh thậm chí còn truyền ngược về tới tận huyện An Lục.

Năm Tần Vương Chính thứ mười lăm, Hỉ gác bút tòng quân, tham gia chiến dịch đánh Triệu của nước Tần, trấn thủ Bình Dương, lập được công lao, từ tước Bất canh thăng lên tước thứ năm là Đại phu. Dĩ nhiên tước Đại phu này khác với khái niệm Đại phu thời Xuân Thu, chỉ là một tước vị bậc trung không quá cao. Sau đó Hỉ lại được Thái thú quận Nam điều về lại huyện An Lục, nơi có trị an cực kém để giữ chức Ngục duyện, hy vọng ông có thể quản thúc những đám bất lương.

Mấy năm qua dù Hỉ làm việc tận tụy, không vụ án nào qua tay ông bị xử oan nhưng cũng chẳng có chiến tích gì quá rực rỡ, vì vậy ban đầu Huyện thừa An Lục cũng chỉ xem ông như một thuộc hạ bình thường.

Mãi đến tháng bảy năm nay, mẫu thân của Hỉ lâm bệnh qua đời, ông phải về quê an táng và chịu tang. Suốt hơn hai tháng thiếu đi sự hỗ trợ của Hỉ, Huyện thừa kinh hãi nhận ra công việc của mình bỗng dưng nặng nề gấp ba lần trước kia! Đám thuộc cấp khác khi thẩm vấn, tra án, soạn biên thư đều không được thỏa đáng như Hỉ, lại còn để xảy ra không ít sai sót.

Ngẫm lại cũng đúng, nhìn khắp huyện An Lục này, tìm đâu ra một vị tuần lại giống như Hỉ: Người có thể tự tay chép lại từng nét chữ của toàn bộ bộ luật nước Tần và học thuộc lòng không sót một chữ? Huyện thừa An Lục chợt tỉnh ngộ, hóa ra Hỉ mới chính là cánh tay trái, cánh tay phải trong việc quản lý hình ngục ở đất này, tuyệt đối không thể đối đãi lạnh nhạt.

Vừa ra khỏi cửa, Huyện thừa thấy bóng Hỉ ở phía xa đã tươi cười nói:

“Bản thừa cuối cùng cũng đợi được quân* về rồi!”

*Quân: Cách gọi lịch sử của người quân tử, với quan hệ cấp trên cấp dưới thì biểu lộ sự thân thiện, hòa nhã.

“Hạ quan sao dám để Huyện thừa đích thân nghênh đón, thật là tổn thọ cho ta quá.”

Hỉ sinh năm Tần Chiêu Vương thứ bốn mươi lăm, năm nay ba mươi sáu tuổi, tóc đen búi gọn, đầu đội quan cân, trên môi có hai hàng ria mép hình mũi tên, mặc trường sam sẫm màu, đúng chuẩn cách ăn mặc của một quan văn, thấy Huyện thừa đích thân ra đón, ông ta vội vàng hành lễ đáp lại, miệng nói không dám.

Huyện thừa đỡ Hỉ dậy, thấy ông ta vẫn như xưa, trong áo luôn giắt một cuộn tre để tiện lật xem lúc ăn cơm hay ngồi xe, ngón tay vĩnh viễn dính vết mực. Ai mà biết được một ngày ông ta phải sao chép bao nhiêu luật lệnh?

‘Hỉ quân quả thật chẳng thay đổi chút nào.’ Huyện thừa thầm cảm thán trong lòng.

Hai người dắt tay nhau trở về công đường, Huyện thừa lên tiếng chia buồn về tang sự nhà Hỉ, nhưng Hỉ đã quên nỗi buồn từ lâu, một kẻ cuồng công việc như ông ta không cùng cấp trên hàn huyên nhiều lời mà đi thẳng vào vấn đề, thuật lại vụ án gặp phải trên đường qua đình Hồ Dương hôm nay, đồng thời hỏi Huyện thừa xem ai sẽ chịu trách nhiệm xử lý việc này.

Huyện thừa cau mày, chuyện này liên quan đến một Đình trưởng biết luật phạm luật, có chút rắc rối, hơn nữa hai tháng qua ông ngập đầu trong vô số vụ án, chỉ mong Hỉ về để gánh vác bớt công việc, bèn vuốt râu nói:

“Đã là vụ án quân gặp trên đường, lại thêm tên sĩ ngũ Hắc Phu kia tự mình cáo trạng với quân, vậy giao cho quân điều tra xử lý, thế nào hả?”

“Hỉ tuyệt không từ nan!”

Hỉ vốn chẳng có sở thích gì khác nhưng lại cực kỳ nhiệt huyết với việc tra án và sao chép các điều luật trong luật pháp nước Tần, bất luận kỳ án nào ông ta cũng đều có thể giải quyết dễ dàng. Hơn hai tháng không chạm vào hình ngục, Hỉ cảm thấy toàn thân không được tự nhiên, ông ta giống như một thanh đao thép đã sớm hoen gỉ, đang khát khao có một vụ án để mài giũa lại phong độ.

Tuy nhiên, ngoại trừ thân phận quan lại của tên Đình trưởng kia, vụ án gặp phải hôm nay không quá phức tạp. Về việc thẩm vấn, điều tra ra sao, Hỉ đã sớm có phương án nên bắt đầu báo cáo với Huyện thừa:

“Theo ta thấy, vụ án này có thể chia làm hai phần. Một là vụ thương nhân Bào tố cáo bị đám cướp truy đuổi, có ý đồ cướp của giết người. Hai là vụ Sĩ ngũ Hắc Phu, Quý Anh tố cáo Đình trưởng Hồ Dương cùng Cầu đạo mưu đồ cướp công đoạt thưởng… Chỉ khi xác định được tội trạng của đám cướp ở vụ trước và quá trình bị bắt giữ mới có thể tiếp tục điều tra vụ sau.”

Cũng giống như việc kiện cáo ở hiện đại, việc tố tụng và thẩm vấn của nước Tần đều có quy trình cố định. Một vụ án muốn đi vào quy trình này, trước tiên phải có người tố giác mới có thể bắt đầu một cuộc thẩm vấn, nếu người bị hại tự mình tố giác thì gọi là tự cáo, tương tự nguyên đơn ở thời hiện đại.

Hỉ nói rằng hiện giờ ba tên cướp đã bị giam giữ tại huyện ngục, đồng thời đã sắp xếp y giả đến trị thương cầm máu cho tên cướp bị thương. Những tự cáo và bị cáo của cả hai vụ án đều đã được ông ta đưa về, rất nhanh có thể chính thức mở công đường!

“Hỉ quân đúng là làm việc nhanh lẹ, quân làm việc, ta rất yên tâm.”

Huyện thừa vô cùng mãn nguyện, an tâm phó mặc mọi chuyện, để mặc Hỉ tự mình quyết định...