Chương 30. Mở mang tầm mắt (2)

Chợ phiên của nước Tần không phải giống như đời sau tưởng tượng, cả một con phố dài, hai bên đường bầy đầy sạp hàng, thoải mái buôn bán mà là một địa điểm khép kín, tựa như chợ nông sản ở thời hiện đại, thậm chí bên ngoài còn có tường thành vây quanh.

“Nhìn thấy cột cờ cao ngất kia không?”

Quý Anh từng tới huyện thành nên nhận nhiệm vụ là thổ địa: “Đó chính là cờ chợ, cắm ở bên trong thị đình. Mỗi sáng sớm các tiểu thương đến đây trao đổi buôn bán đều xếp hàng chờ ở ngoài chợ phiên, đợi đến khi cờ chợ được kéo lên mới theo thứ tự mà vào trong.

Quan lại quản lý chợ ở ngay chỗ thị đình, tất cả tiểu thương đến đây buôn bán đều phải bị kiểm tra chứng minh, hàng hóa, rồi đóng một cái dấu mới được phép làm ăn.

Sau khi đi qua cổng chợ, xung quanh là tiếng rao hàng không ngớt bên tai, thứ đập vào mắt Hắc Phu đầu tiên chính là đủ loại lương thực. Nay đang độ tiết thu, vừa thu hoạch xong nên lương thực sung túc, không ít nông gia quanh huyện thành đem bán đậu, lúa dư thừa để đổi lấy vải vóc và tiền bạc.

Ngoài ra còn có cày, bừa, cuốc, liềm cùng các nông cụ khác; có người rao bán khí cụ sơn mài, đồ gốm nhưng đa phần là đồ dùng thường nhật, hiếm thấy những món xa xỉ phẩm được chế tác tinh xảo.

Người đi lại trong chợ phiên đa phần là bình dân, có phụ nhân xách giỏ tre, cài trâm gai, mặc váy vải, cũng có Sĩ ngũ mặc áo vải thô ngắn cũn cỡn, trên áo vá mấy mảnh, lại còn có trẻ con chạy giỡn đùa nghịch, đứa nào đứa nấy mặt mũi lấm lem... Chạy qua chạy lại, vô cùng náo nhiệt.

Hắc Phu rất nhanh đã tìm được thứ mình cần, bọn họ dừng chân trước mấy sạp hàng, ở đây có bán tơ sống cùng với đông y và giày dép đã dệt xong.

Đối mặt với những lời chào mời nhiệt tình của mấy vị chủ tiệm này, Hắc Phu có chút do dự, chẳng biết nên chọn lựa thế nào. Ở kiếp trước hắn ghét nhất chính là việc mặc cả, cho dù có ấp úng trả giá thì đến cuối cùng hắn cũng phát hiện sau khi hắn rời đi chủ tiệm lúc nào cũng nhìn hắn, nở nụ cười ẩn ý. Chỉ nhìn thôi là hắn đã biết mình lại bị hố hàng rồi…

Cũng may mua đồ ở nước Tần chẳng cần phải mặc cả!

Bởi vì trong Kim Bố Luật thuộc bộ luật của nước Tần đã quy định: [Mua bán tại chợ phiên phải ghi rõ giá cả trên thẻ tre, treo công khai rõ ràng. Trừ phi là những vật nhỏ chưa đáng giá đến một văn tiền thì mới không cần phải treo... Nếu tiểu thương cố ý thổi phồng giá cả, lừa gạt người mua, một khi bị xác thực sẽ bị Thị duyện phạt tiền rất nặng.] Cho nên ở đây ngươi chẳng thể thấy vị thương nhân nào cầm món hàng không rõ giá trị mà gào thét mỗi món 999 tệ hết.

Cũng có thể coi đây là luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của thời đại này, quả thực là phúc đức cho mấy nam tử ít lời, thẳng tính như Hắc Phu.

Cuối cùng sau khi tham khảo vài nơi, Hắc Phu dùng 150 văn tiền mua một bộ đông y bằng vải đay dày dặn, chất lượng khá tốt để cầm cự qua mùa đông không có máy sưởi sưởi ấm, cũng chẳng có giường sưởi này. Haiz, dẫu sao hắn cũng là người phương Nam, vượt qua mùa đông phải dựa vào một thân chính khí. Ngoài ra hắn còn bỏ thêm 75 văn tiền mua một chiếc đơn y mặc sát người, 50 văn tiền mua một chiếc quần, lại dùng 50 văn tiền mua hai đôi giày vải thô, mua xong là hắn mang vào ngay! Suốt quãng đường xa xôi, đôi giày cỏ của hắn đã rách nát không chịu nổi, lòng bàn chân của hắn sắp chạm đất luôn rồi!

Trong số tiền Hắc Phu đưa cho tiểu thương có mấy đồng hơi sứt mẻ nhưng gã tiểu thương kia chỉ nhíu mày, vẫn miễn cưỡng nhận lấy. Thì ra trong Kim Bố Luật có quy định, tiền tệ dùng trong giao dịch bất luận tốt xấu đều phải dùng chung, không được phép kén chọn!

Xem ra chi tiết này cũng giống như hiện đại, người bán từ chối nhận tiền mặt cũng là trái phép, chỉ có những quốc gia hiểu giá trị của đồng tiền mới có thể ban bố mệnh lệnh như này.

Nhận lấy y phục và giày, Hắc Phu đang định quay người rời đi thì gã tiểu thương bán y phục kia lại vội vàng đuổi theo, gọi lớn: “Vị Công sĩ này, ngài quên lấy khoán rồi!”

“Khoán?”

Hắc Phu nhất thời ngẩn người, khoán gì? Phiếu ưu đãi? Phiếu giảm giá sao?

“Công sĩ nói đùa rồi, đương nhiên là khế khoán.”

Đợi gã tiểu thương kia nhét một mảnh gỗ nhỏ có hình răng cưa vào tay mình, Hắc Phu nhìn những chữ viết trên đó thì mới hiểu ra.

‘Cứ tưởng là gì, hóa ra chính là hóa đơn mua hàng!’

Thì ra tại nước Tần phàm là giao dịch vượt quá một trăm văn tiền, đều phải đưa khế khoán, đây chính là dùng khế khoán phân biệt để làm tin. Sau khi đạt thành giao dịch, người bán phải viết lên tấm ván gỗ tên vật phẩm giao dịch, giá tiền, sau đó cưa làm đôi, bên mua và bên bán mỗi người giữ một nửa.

Lỡ đâu số lượng tiền không đúng hoặc hàng hóa có vấn đề thì có thể dùng nó làm bằng chứng để đổi hàng hoặc đi kiện cáo. Dĩ nhiên thứ này chỉ giới hạn trong ngày, quá hạn không tính. Vật phẩm, tiền bạc thương nhân bán ra và số lượng trên khoán không khớp nhau cũng sẽ bị quan lại ở chợ phiên xử phạt. Tất nhiên nếu kẻ nào có ý đồ xấu muốn dùng thứ này để lừa đảo thì đừng quên tội vu cáo ngược độc đáo của nước Tần.

‘Mình lại được mở mang tầm mắt rồi!’

Sau khi nhét khế khoán vào túi, Hắc Phu cũng chẳng biết đây là lần thứ bao nhiêu hắn thốt ra câu cảm thán.

Nước Tần bất luận làm việc gì cũng phải viết khế khoán làm chứng, ví dụ như nộp tô thuế, cho lương thực vào kho cũng phải viết, pháp quan giải đáp nghi vấn cho bách tính cũng phải viết, giao dịch buôn bán càng phải viết... Hơn nữa có luật pháp cưỡng chế thi hành, đôi bên mỗi người giữ một bản đã trở thành thói quen ngầm hiểu với nhau. Hắc Phu quan sát xung quanh thấy hễ mà có giao dịch quá một trăm văn tiền, ngay cả bình dân không biết chữ cũng sẽ chủ động đòi khế khoán từ chủ tiệm. Không hiểu trên đó viết gì? Không sao cả, những chiếc răng dài ngắn khác nhau trên khế khoán đại diện cho các hạn mức khác nhau, có vạn, ngàn, trăm, mười, nhìn qua là biết ngay.

Điều này không phải rất giống với tinh thần khế ước độc tôn của phương Tây mà một số học giả đời sau tung hô suốt bao nhiêu năm đó sao? Giấy trắng còn chưa xuất hiện mà đã đạt đến mức độ này, thực sự khiến người ta phải suy nghĩ sâu xa đến rợn người, ai nói cổ nhân không biết chuyện khế ước công minh, xuyên không về đây mà xem cho rõ đi!

Mang theo tâm trạng đó, Hắc Phu ngoảnh đầu nhìn chợ phiên náo nhiệt đông đúc, sắc mặt nghiêm trọng, dáng vẻ đăm chiêu, lát sau hắn đột nhiên nói: “Ta hiểu rồi!”

Quý Anh đang ngồi xổm trước một sạp hàng bán bao kiếm nhìn đông ngó tây, nghe Hắc Phu hô lên một tiếng, vội vàng quay đầu lại: “Ngươi hiểu cái gì rồi?”

Hắc Phu vui vẻ đáp: “Năm đó chắc chắn Thương Quân đã từng bị thương nhân chém một phát đau điếng!”